Brueckman Józef „Jarosław", „Józef Mostnicki"

Józef Brueckman, naroźił so 21. VI 1921 w Kališu, syn Stefana a Haliny rodź. Charszewska. Swójba z patriotiskimi tradicijemi — nan słužeše w I. brigadźe Pólskich legionow (po „přisahniskej krizy" 1917 bu internowany w Szczypiornie), a mać bě čłonku POW.

Jako lětneho dźěćo wotjědźe ze staršimi do Francyskeje, kotraž tam wotjědźechu za zhrjebanjom; tam započa šulske wuwučowanje. W 1928 swójba wróći so do Kališa; tam po skónčenju zakładneje šule skónči gymnazij im. T. Kościuszki w 1939. Po tym wotjědźe do Waršawy z cilom přihotowanja k egzamenam do techniskeje šule Wawelberga, hdźež jeho zastiha wuńdźenje wójny. Ewakuowany na wuchod, po wstupje Sowjetow wróći so do přizamknjeneho do Rajchu Kališa, hdźež zwjaza so z konspiraciju njewotwisnosće. Jich kalisske bydlenje bu zarekwirowane přez Němcow.

Zajaty w XI 1939 za čas pospyta wočyšćowanja z „bibuły" zapečaćeneho přez Němcow bydlenja kolegi (pod wobwinjenjom rubniskim, kotremuž protirěčeše), wzaty do kalisskeho jastwa na ul. Łódzkiej. W III 1940 wuswobodźeny dźakowano protekciji znateho Němca — wučerja. Wawrnowany, zo je na lisćinje za wuwjezenje na roboty, ćeknje do GG, wosydlujo so w Kielcach, hdźež dźěłaše w Huće Ludwików, dale sobudźěłajo z měsccowymi konspiratiwnymi strukturami (BCh), w kruhu wolóženja přeńdźenja wosobow strachowanych z Warthegau do GG. W XI 1942 bu zajaty, w tym samym času zajachu tež jeho mać a sotru Aldonu (zemrě w 1943). Po ćežkim přepytowanju wzaty do Auschwitza (lěhwowe nr 83877), wottuda w III 1943 přewjezeny do Gross-Rosen (nr 9326) a po tym do Sachsenhausen (nr 63815), hdźež bu přidźěleny do komanda Heinkel (wokoliny Oranienburga). Tam w 1943 zezna so z Bogusławom Stępińskim, kotryž přeswědči jeho wo zadružnych idejach. Zastupi do wjedźeneho přez Stępińskeho koła samowuwučowanja, přiwzajo mjeno Jarosław.

W aprylu 1945 hromadźe z druhimi jatkami lěhwa bu ewakuowany na sewjerozapad. Za čas přechada jich skupinu zawostajichu eskortujacy jich esesmani; tehdy jatkojo zorganizowani w narodne skupiny a někotři zaopatřeni zawostajenymi brojnjemi pod nawodu pólskeje skupiny 3. V zastupichu do Schwerina zajateho přez armiju USA.

Bě w skupinje zadružanow — bywšich jatkow — wjedźenej přez B. Stępińskeho (m. dr. Flis Józef, Rychlik Czesław), kotřiž w meji 1945 připoła kwětki pod pomnikom kněza Niklota w Schwerinje.

Dla khoroby dał so pod hladanje francyskeho połoweho špitala za francyskich wójskowych jatkow, a hromadźe z nim repatriowany do Francyskeje (Châlons-sur-Marne). Skónči skrótčeny kurs francyskeho liceja, zakónčeny maturu zmóžnjacu wstup tež na tamniše wuwjadnje.

Wróći so we septembrje 1946, wosydlujo so we Wrocławje, hdźež prjedy wosydli so jeho mać, wjedźaca dom za syroty w ramach RTPD. Zastupi na Wrocławsku politechniku. Přez Stępińskeho, z kotrymž dźerži kontakt korespondencisce, nawjazuje kontakt z Antonim Wacykom, kotremu wolóži přesydlenje so z Zabrza do Wrocławja.

Na III. lěće studijow přetorhnje je dla tuberkulozy, kotraž zawinjowaše (po zachadźenju z odmu) trěbnosć přebywanja w sanatoriju. Zaměstnja so w dźěłarni projektowanja industrijowych twarjenjow, a po tym při rozšěrjenju chemiskich zakładow „Rokita" w Brzegu Dolnym.

Za čas dźěła tam patentowa wunamož („samojezdna, samomontująca się, automatycznie dozująca wytwórnia betonów"), kotrejež 3 prototypy fungowachu. Prócowanja wo zawjedźenje wunamoža we skali kraja njeposrjedźichu so sćěhi wopaka Zjednoćenstwa wobnowy mašinow twarstwa „Zremb", kotrež nakupi analogiske mašinu němsku.

W 1964 dosta dyplom inženjera. Po tym dźěłaše we Wrocławskim zjednoćenstwje twarstwa „Miastoprojekt". Po přechadźe na emeryturu dźěłaše na ½ stawje w Centralnym slědźenskim a rozwojowym srjedźišću industrije betonow „Cebet" w lětach 1983–1993.

Přez cyły čas PRL dźeržeše kontakty z druhimi zadružanami, přewzajo po 1956 wopatrne pospyty popularizacije zadružneje ideje.

Pomhaše namakać dźěło Bogusławej Stępińskej po wopušćenju jeho jastwa (1955).

Dźeržeše kontakt ze wrocławskimi zadružanami (M. S. Czarnowski, Wacyk, Z. Słowiński). W 70. a 80. lětach XX stoleća pisaše listy do nowinow a časopisow, jeli wuńdźechu w nich materiały zwjazane z Janom Stachnjukom a „Zadrugu".

Wobdźěla so na organizowanej přez Czarnowskeho pospyće załoženja Towarstwa přećelow słowjanskeje kultury (80. lěta XX stoleća); pak tutej iniciatiwje so njeposrjedźi.

W 1982 napisa Widzenie świata i sensu życia, kotrehož prěnje wudaće rozšěri njeformalnje jako mašynopis. Wjacekrótce wudaty tekst je pospyt swójskeho čitanja zadružneje tradicije z mocnymi lewicowo-liberalnymi elementami.

Po 1989 nawjaza kontakt z wosobami a wokolinami inspirujacymi so přewzaćom Stachnjuka. Bě jednym z załožerjow Zrzeszenia Rodzimej Wiary (1996).

Sobudźěłaše towaršnostnje jako korektor z wudawatelstwom „Toporzeł" při ediciji Kultury bezdziejów Wacyka (wud. 2, 2010).

Mandźelski z Łucju rodź. Dalman, dźowce: Jaromira, Marzena.

Dźěła Józefa Brueckmana (chronologisce)

Widzenie świata i sensu życia, na prawach rkps Wrocław 1982.

Widzenie…, „Dziennik Polski" Londyn, 4. meje 1988 [pod pseud. Józef Mostnicki].

Widzenie…, na prawach rukopisa Wrocław 1996.

Widzenie…, wersija popr., na prawach rukopisa Wrocław 2005.

Dwie recenzje – dwa wymiary człowieka, „Sobótka" 1988, nr 1.

Bjez tit. [list do redakcije], „Zdanie" nr 6/1988, s. 58.

Refleksje po 60 latach, mps powj., Wrocław 2002 (lěhwowe wopomnjenja).

O Janie Stachniuku — Stoigniewie. Twórcy ideowego ruchu Zadrugi — kulturalizmu. Nie po raz ostatni!, Wrocław 2004, mps powj.

Žiwjenjopis w: „Politeja" 2(6) 2006, s. 597–604.

Žórła

Rychlik Czesław Człowieczy egzamin, mps powj. (w zběrkach awtora).

Informacije Stanisława Potrzebowskeho.