Z – Ż – Ź
Zasada Ludwik „Przemko"
Naroźił so 7. X 1907 we Złotym Potoku (do 1952 znanym jako Potok Złoty), syn Franciszka (železniski dźěłaćer — zwrotničar) a Wiktorii z Jakubiaków. Mnohodźěćna swójba žiweše w ćežkich materialnych wuměnjenjach.
Powšitkomnu šulu skónči w 1922 — z přetorhnjenjom 1914–1915 dla wójnskich akcijow. Po tym přesydli so ze swójbu do Kowla, hdźež jeho nan dosta dźěło na železnicy, a tam w lětach 1922–1927 chodźeše do Statneho gymnazija im. Juliusza Słowackeho, kotryž skónči ze zdarjenym maturitnym egzamenom humanistiskeho typa w 1927. Hladajo na fakt, zo w tym samym času w tutym gymnaziju wuči so Jan Stachnjuk (matura 1927), a tež na to, zo jich nanaj dźěłachu tehdy na železnicy w Kowlu, móže so předpokładać, zo znajomosć Zasady ze Stachnjukom sahaše do tutoho času.
W 1927 zastupi na Mechaniski fakult Waršawskeje politechniki, hdźež studowaše do 1934, z přetorhnjenjom w času 1932–1933 za wukonjenje wojskoweje słužby w Kompaniji Pchor. Rez. Piech. w 27 DP (Łuck), kotruž skónči jako plut. pchor.
Najskerje dosta titul inženjera, kotryž wužiwaše, ale dyploma so njezachowała. Do IX 1939 dźěłaše w Statnych letyšćowych zakładach na Okęciu (Waršawa).
Bě jednym z prěnich čłonow zespoła Zadrugi, přiwza zadružne mjeno „Przemko". W časopisu „Zadruga" publikowaše bjez pseudonyma.
We IX 1939 ewakuowany hromadźe z załogu Okęcia (Letyšćowa baza nr 1). Dosta so do SGO „Polesie" gen. Kleeberga, wobdźělejo so na bitwje pola Kocka. Po kapitulaciji wuwarowa so jatkowstwa a dosta so na Madźarsku, wottuda wuńdźe do Francyskeje, přizjewjejo so do formowaneho tam pólskeho letyšćowstwa. Po tym (najskerje ewakuowany po kapitulaciji Francyskeje) dosta so do Wjelkeje Britanije, hdźež słužeše w PSZ jako por. obs., směrjeny do bazy PSP w Blacpool. Zemrě přirodnu smjerć 17. XI 1941. Pochowany w Perthu (Šotlanderska).
Žórła
Archiwalne
Archiwum Waršawskeje politechniki.
Literatura
Cumft O., Kujawa H. K. Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939–1946, Warszawa 1989.
Grott B. Religia, cywilizacja, rozwój. Wokół idei Jana Stachniuka, Kraków 2003.
Wacyk Antoni Jan Stachniuk. 1905–1963. Życie i dzieło, Wrocław 1974, mps powj. (originał w zběrkach BUJ).
Zięborak Jan Kazimierz „Wojmir"
Jan Kazimierz Zięborak (w žórłach tež zmylnje: Ziemborak, hl. niže), naroźił so 1. VII 1889 w Kalwariji Zebrzydowskej, syn Bolesława a Julii z d. Wilczkiewicz.
Skónči realne gymnazij w Bielsku w 1907, po tym studowaše matematiku a fiziku na Filozofiskim fakulće UJ w Krakowje w l. 1907–1911. Dźěłaše jako wučer a runočasnje studowaše chemiju na Lwowskej politechnice (tehdy: Szkoła Politechniczna), kotruž skónči z titlom inženjera w 1918. W lětach 1917–1921 bě asistentom tuteje wuwjadnje.
W lětach 1914–1916 słužeše w Legionach Polskich w stopnju ogniomistrza (tj. sieržanta w artyleryji). Wobdźěla so na wobronje Lwowa.
W lětach 1921–1928 dźěłaše w naftowej industriji w Borysławje, twarjo prěnje fabriky gazolina w Pólskej.
W lětach 1928–1931 bě adiunktom we Wědomostnym chemiskim instituće w Waršawje (dźensa Institut chemije industrijoweje), po tym adiunktom SGGW w Waršawje, runočasnje direktorom we Zwjazku fabrikow barbow a lakow (do 1939).
W bližej njeznatych wokolnosćach — ale hižo před wuńdźenjom wójny — nawjaza kontakt z „Zadrugu", přiwzajo mjeno „Wojmir".
Za čas okupacije spočatnje wjedźeše twarnju barbow a lakow, a potom za zhrjebanjom fotografisku dźěłarnju. Najskerje spěraše financnje Jana Stachnjuka z dochodami z tutych předewzaćow. Eksistuje tež informacija, zo fiktiwnje zaměstni jeho we swojim předewzaću (potwjerdźenje wo zaměstnjenju běše trěbne pod němskej okupaciju). Wobdźěla so na tajnym wuwučowanju.
23. IV 1944 zajaty hromadźe ze swójbu w ramach šěrokeje němskeje akcije, ale nje w zwisku ze swojej skutkownosću. Gestapo pytaše film z atentata na Kutschera, kotryž bě móžnje natočeny, a wón so zaběraše m. dr. z fotografiju. Jaty na Pawiaku, hdźež bě mučeny, a po tym wzaty hromadźe ze synom Kazimierzom do lěhwa w Stutthofje. Mandźelka bu jata w Ravensbrucku, a druhi syn Mieczysław (wojak AK) bu zastrjeleny.
W 1945 Němcy ewakuowachu jatkow lěhwa pućemi wodnymi do Schleswig-Holsteinska.
3. V 1945 wuswobodźeny z jatkowstwa přez aliantow; přez wěsty čas přebywaše we Šwedskej, kotraž wzała pod hladanje wěstu ličbu jatkow. W 1945 wróći so do kraja.
Nawjaza znowa kontakty ze zadružnu wokolinu, wosebje ze Stachnjukom a Kłopocku.
Dźěłaše w Ministerstwje industrije a wikowanja jako direktor departamenta a poradźowak ministra Rumińskeho w Centralnym zarjadnistwje chemiskeje industrije; městno zhubi z njejasnych přičin, móžnje politiskich (w citowanych dokumentach UB wustupowaše jako wažna postawa we zadružnej wokolinje, štož pak bě přesadźenjom).
Po wotchadźe z ministerstwa dźěłaše jako nawoda techniskej kontroli a laboratorija w Zakładźe gazoweje industrije Waršawskeho wokrjesa, runočasnje bě wučerjom w Chemiscko-keramiskim liceju. W lětach 1952–1957 bě nawodom dźěłarnje w Instituće plastikow, a w lětach 1959–1971 dźěłaše w Zakładźe bituminoweje nawjerchnje w Centralnym slědźenskim a rozwojowym srjedźišću drohoweje techniki (COBiRTD). Publikowaše nastawki w organu tutoho zakłada („Prace COBiRTD").
Bě awtorom instalacije za destilaciju z pomocu nošnych parow.
Mandźelski z Jadwigu z d. Schwarz. Synojo Kazimierz a Mieczysław.
Wuznamjenjeny Křižom Njewotwisnosće a Křižom wobrony Lwowa.
Zemrě we Waršawje 29. IV 1971, pochowany na Pohrjebnišću Powązkowskim.
Žórła
Archiwalne
IPN 00231/153 t. 1 (Informacja o „Zadrudze". Streszczenie posiadanych materiałów na czołowych działaczy „Zadrugi", którzy wstąpili do PPR a obecnie są w PZPR, z 21. IV 1950 — jako Ziemborak).
IPN BU 0330/264 t. 2 Raport z 17. II 1951.
Archiwum Muzeum Waršawskeje politechniki.
Literatura
Kazimierz Ziemborak Wspomnienie prof. Kazimierza Ziemboraka, rkps, dźělnje mps, w zběrkach Muzea Waršawskeje politechniki.
Słownik Biograficzny Techników Polskich, t. 8, Warszawa 1997.
Informacije Juliusza Zięboraka (wnuk).