Grabowski Robert „Radgast"

Njeznata data a městno naroženja, a tež mjena staršich. Móže być, zo bě zwjazany ze „Zadrugu" hižo před wójnu. Pokazowała by na to informacija Wacyka, kotryž citowaše (hl. niže — bibliografija) tłočenske notatki na temu předłošneho rozłama w Zadrugje a wotchadźenja z njeje skupiny „rasistiskeje" pod mjenom „Radgast", kotrejž měješe nawodźić Robert Grabowski. Hačrunjež Wacyk wujasni, zo informacija wo rozłamje bě njeprawa (zadružanjo podachu ju tłočenstwu, zo bychu zbudźili zajim medijow), pak njewopaki eksistowanje samoho Roberta Grabowskeho.

Po podawanjach před zwjazanjom so ze Zadrugu pokazowaše komunistiske sympatije.

W niže wopomnjenych aktach procesa podawany jeho adres před Waršawskim powstanjom — Suwalska 12 na Žoliborzu. Hačrunjež dźensa ulica tutoho mjena eksistuje na waršawskim Bródnie, pak na Žoliborzu do 1939 eksistowała ulica tutoho mjena, a w „Spisie abonentów warszawskiej sieci telefonów na rok 1938/39" (W-wa 1938) figuruje Grabowski Stanisław m. [magister] pod adresom Suwalska 12. Zhodźałoby so to z informaciju, zo R. G. pochadźeše ze zamóžneje swójby — Suwalska bě zatwarjena jednoswójbnymi domami (kotrež zhinychu po Waršawskim powstanju; powójnska wobnowa zmjeńšiła tam syć ulicow), a posedźenje telefona tehdy bě rědkosću a swědčeše wo wěstym towaršnostnym statusu.

Wobdźěla so na dźěłach zadružneje wokoliny wot započatka okupacije. Po wupowědźenjach „Sławbora" Kowalczyka, dźeržejo zwisk ze Stachnjukom wjedźeše swójske koło młodych připóznawarjow „Zadrugi" we Waršawje na Žoliborzu. Na započatku 1941 bě zwolencom přechada k aktiwnemu skutkowanju, załožejo wojensku skupinu, štož zawinjowaše wopak staršeho pokolenja zadružanow a samoho Stachnjuka. Zhodnosć w času z analogiskej iniciativu Tadeusza Podgórskeho móže pokazować, zo skutkowaštaj hromadźe, ale njeje to wěste. (Podgórski pisaše wo „Sprawjeńskej skupinje", kotruž měješe tehdy załožić; tute mjeno wšak njewustupuje w žórłach wo iniciatiwje Grabowskeho.) Naposlědk wokolina Grabowskeho (m. dr. Jerzy Pasamoński „Jasnowid" a Andrzej Kindler „Andrzej Jaworski") wotorja so w 1941 wot Zadrugi, tworjo „Pokoleniowy Ruch Młodych" (abo „Młodzieży"), kotryž započał sabotažowu a wójsku skutkownosć. Nazymy 1941 tuta skupina dosta so pod wpływy „Mecza a Pługa"; jeje załoženy časopis „Młody Nurt" sta so w 1942 organom młodźinowki MiP. Spočatnje na łamach časopisa widźomne su elementy ideologije zadružneje a hesłow S. Szukalskeho; po wpadźenju, sćěhi kotrehož wuměnitě bu cyła redakcija, tute elementy wotchadźachu na dalši plan. Njeje jasne, hač G. wosobje wobdźěli so na tworjenju „Młodego Nurtu" — jeho přichodny redaktor (Jerzy Płażewski) we swojej rělacy wopomni, zo njeznał nikoho z prjedawšeho zespoła, kotryž w cyłku přesta eksistować sćěhi wpadźenja.

Robert Grabowski bu zajaty a zabity přez Němcow w połojcy 1942 w bližej njeznatych wokolnosćach.

Žórła

IPN BU 1236/1314 cz. 1–5 akta śledztwa w sprawie „Zadrugi" — wosebje wupowědźenja T. Jędrzejewskeho, Józefa Kowalczyka a Jana Stachnjuka, a informacija konfidenta „Am".

Tomasiewicz Jarosław Ugrupowania zadrużne i neozadrużne w okresie okupacji hitlerowskiej, w: „Historia i polityka" 7(14) 2012.

Wacyk Antoni Jan Stachniuk 1905–1963. Życie i dzieło, t. I 1976, t. II 1978, t. III 1984, mps powj., kserokopija w zběrkach awtora.

Rělacija Jerzego Płażewskeho za B. Hillebrandta z 1971, kopija w zběrkach awtora.